نقشه راه نشر مهری

بیانیه اخلاقی نشر مهری در روزهای جنگ و سرکوب ایران

نشرمهری در برابر وقایع خونبار و سرکوب‌گرانه‌ی امروز ایران، خود را نه فقط یک بنگاه اقتصادی، بلکه نهادی اخلاقی و مسئول در قبال انسان، زبان و حافظه‌ی جمعی می‌داند. بر این اساس، ما به اصول زیر متعهد می‌شویم:

۱. جان و کرامت انسان در مرکز است

ما جان و کرامت هر انسان را والاتر از هر ایدئولوژی، انتقام یا پیروزی سیاسی می‌دانیم.

نشر … هیچ اثری را که دعوت مستقیم یا غیرمستقیم به کشتار، انتقام‌گیری کور، تحقیر و حذف انسان‌ها به‌عنوان «خائن»، «نامرد»، «کافر» یا هر برچسب غیرانسان‌ساز دیگری باشد، منتشر نخواهد کرد.

از جای امنِ خارج، مردم داخل ایران را به اقداماتی که هزینه‌ی اصلی‌اش را آنان با جان، آزادی و معیشت می‌پردازند، تشویق و تحریک نمی‌کنیم.

۲. شهادت، نه «کارخانه‌داریِ درد»

وظیفه‌ی ما پیش از هر چیز، ثبت و ممکن‌کردنِ شهادت است: روایت‌های دقیق، انسانی و چندصدایی از رنج، مقاومت و زندگی در میانه‌ی خشونت.

نشر … از تبدیل درد مردم به «محصول» برای بازار، برندسازی شخصی یا سرمایه‌ی سیاسی می‌پرهیزد. هر جا احساس کنیم روایتی به سمت «تماشایی کردن» رنج، شوک‌فروشی و پورنوگرافی خشونت می‌رود، آن پروژه را متوقف می‌کنیم.

معیار ما ساده است: آیا این اثر به فهم و دیدنِ رنج کمک می‌کند، یا فقط هیجان، شوک و مصرف احساسی تولید می‌کند؟

۳. مقاومت در برابر ساده‌سازی و دوگانه‌سازی

ما جهان را به دوگانه‌های ساده‌ی «خوب مطلق / بد مطلق» تقلیل نمی‌دهیم.

جنایت و سرکوب را بی‌پرده و بدون نسبی‌سازی ثبت می‌کنیم، اما از فرشته‌سازی بی‌سایه برای هیچ فرد، گروه یا قدرتی نیز پرهیز داریم.

نشر … در متن‌هایی که منتشر می‌کند، تا حد توان پیچیدگی، تردید، تناقض و چندصدایی را حفظ می‌کند؛ زیرا حفظ توانایی جامعه برای فکر کردن، خود شکلی از مقاومت است.

۴. فضا برای سوگواری، فهم و معنا

ما فقط به‌دنبال «اخبار داغ» و «کتابِ لحظه» نیستیم.

نشر … برای آثاری جا باز می‌کند که شاید پرفروش نباشند، اما به سوگواری، فهم، نام‌گذاری و معنا دادن به تجربه‌های جمعی کمک می‌کنند: از رمان و شعر تا خاطره، جستار، گفت‌وگو، دفتر روزانه، عکس و پادکست.

ما هنر و ادبیات را ابزاری برای ساختن امکانِ زیستن با تراوما می‌دانیم، نه فقط پوششی زیبا برای فاجعه.

۵. مرزبندی با هر نوع پروپاگاندا

نشر … بازوی تبلیغاتی هیچ دولت، ارتش یا گروه مسلحی – چه در ایران، چه در منطقه و چه در غرب – نخواهد بود.

دفاع از آزادی بیان، آزادی زندانیان عقیدتی و فرهنگی، پایان شکنجه و سرکوب و جنگ برای ما اصول غیرقابل‌معامله است؛ اما از هر زبانی که خشونت سازمان‌یافته را توجیه یا «ضروری» جلوه دهد، فاصله می‌گیریم.

منابع مالی پروژه‌ها تا حد ممکن شفاف است و هیچ حامی مالی حق ندارد خط محتوایی و روایی آثار را در جهت منافع سیاسی خود دیکته کند.

۶. رابطه‌ی مسئولانه با نویسندگان، مترجمان و شاهدان

ما با نویسندگان، مترجمان، عکاسان و شاهدان صادقانه و برابر حرف می‌زنیم.

از آنان نمی‌خواهیم «خون بیشتر، شوک بیشتر، فروش بیشتر» تولید کنند. هر صاحب روایتی حق دارد نه بگوید، روایتش را بازنویسی کند یا اگر احساس مصادره و سوءاستفاده دارد، پروژه را متوقف کند.

در قراردادها، درباره‌ی خطرات احتمالی برای خودِ نویسنده و خانواده‌اش صریح صحبت می‌کنیم و در صورت لزوم، انتشار اثر را تا زمانی که جان کسی در خطر مستقیم باشد، به تعویق می‌اندازیم.

۷. مراقبت از خود، تا مراقب زبان بمانیم

ما می‌پذیریم که مواجهه‌ی دائمی با خشونت و تراوما، خود نوعی آسیب است.

نشر … تلاش می‌کند ریتم کار، انتخاب پروژه‌ها و شیوه‌ی همکاری را چنان سامان دهد که اعضای تحریریه، ویراستاران و همکاران دچار فرسودگی، بی‌حسی و فروغلتیدن در زبان کلیشه و شعار نشوند.

استراحت، گفت‌وگوی درونی، و بازنگری دوره‌ای در خط‌مشی را بخشی از وظیفه‌ی حرفه‌ای خود می‌دانیم.

۸. همبستگی و پاسخ‌گویی

ما خود را بخشی از جامعه‌ی گسترده‌ی نویسندگان، ناشران و هنرمندان ایرانی (داخل و خارج) می‌دانیم، نه جزیره‌ای جدا.

نشر … برای ایجاد شبکه‌های همبستگی، بیانیه‌های مشترک، پروژه‌های بین‌نشی و چندزبانه، و دفاع از اهل قلم و فرهنگ تحت فشار، تلاش می‌کند.

این بیانیه ادعای کمال ندارد و با نقد و گفت‌وگو، آماده‌ی بازنگری و اصلاح است. ما خود را در برابر خوانندگان، نویسندگان و قربانیان خشونت پاسخ‌گو می‌دانیم.