خاطرات سرلشکر محمّد دفتری | به کوشش و ويرايش د. فرهادی

سرلشکر محمد دفتری (۱۲۸۳ – ۱۳۶۲)، راوی خاطرات مندرج در این کتاب، اولین فرد خاندان قدیمی و دیوانی وزیر دفتر بود که به خدمت نظام در دورهٔ رضا شاه درآمد و زندگی پرماجرائی را گذراند. او در سال ۱۳۰۴ همراه اولین گروهها که برای کسب تحصیلات عالی نظامی به اروپا اعزام می‌شدند، به فرانسه رفت و در آنجا دورهٔ دانشکدهٔ نظامی سَن‌سیر را طی کرد و سپس در سال ۱۳۰۸ با درجهٔ نائب (ستوان) دومی خدمت خود را در ارتش نوین ایران آغاز کرد. او در سالهای بحرانی دهه‌های ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ به مقامات حساس نظامی مانند فرماندهی دژبان و ریاست شهربانی کل کشور منصوب گردید و شاهد و ناظر وقایع مهمی در تاریخ معاصر ایران بود که شخصاً در بعضی از آنها نیز مشارکت داشته و نقش‌هائی ایفاء کرده است. در نتیجه، این خاطرات شامل اطلاعات با ارزش و بعضاً منحصر به فردی است که از میان آنها می‌توان به سوء قصد نافرجام به محمد رضا شاه پهلوی (۱۵ بهمن ۱۳۲۷)، فرار رهبران حزب توده از زندان قصر شهربانی (آذرماه ۱۳۲۹)، ترور سپهبد حاجعلی رزم‌آرا نخست‌وزیر (۱۶ اسفند ۱۳۲۹) و بالاخره وقایع ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، اشاره کرد. به عبارت دیگر خاطرات محمد دفتری روشنگر گوشه‌هائی از تاریخ معاصر ایران می‌باشد که جنبه‌هائی از آن اکنون برای اولین بار در اینجا بازگو می‌شود.